اربیوم

عناصر کمياب زمين، عنصرهاي 58 تا 71جدول تناوبي را تشکيل ميدهند و جزو عناصر واسطه داخلي مي باشند. وجه تسميه لانتانيدها از عنصر 57 جدول يعني لانتان(La)گرفته شده است. بايد توجه داشت که خواص شيميايي اين دسته از عناصر مشابه خواص لانتان مي باشد. در واقع اطلاق نام عناصر نادر يا کمياب، از آنجائيکه اين عناصر نه کميابند و نه به آن دسته از اکسيدهاي خاکي مانند(اکسيدهاي)آلومينيوم، زيرکونيوم و ايتريوم تعلق دارند، غلط مصطلح است. زماني که نخستين اعضاي اين گروه براي اولين بار کشف شد، بصورت اکسيد مجتمع گرديده بودند و از آنجايي که اين اکسيدها تا اندازهاي به اکسيدهاي کلسيم، منيزيم و آلومينيوم که بعدها به آنها عنوان اکسيدهاي خاکي اطلاق گرديد شباهت دارند، لذا اين عناصر به نام عناصر کمياب معروف گرديدند. در هر صورت بايد توجه داشت که سريوم در پوسته زمين بسيار فراوان تر از سرب بوده و نيز ايتريم از قلع بسيار فراوانتر است و حتي بايداذعان نمود که کمياب ترين خاکهاي کمياب، به استثناي پرومتيم، بسيار از عناصر گروه پلاتين فراوانترند.
مهمترين کاني هاي عناصر کمياب عبارتند ازمونازيت، زنوتيم، بستناسيت. معمولااين مواد بوسيله اعمال مکانيکي مانند شناورسازي و يا استفاده از روشهاي مغناطيسي تغليظ ميشوند. سپس لانتانيدها در حالتيکه بصورت کانيهاي فسفات يا سيليکات مي باشند، بوسيله اسيد مورد شستشو قرار مي گيرند. برخي از کانيها مانندکولومبوتانتالات ها با کربن حرارت داده شده و يا تحت تاثير کاستيک قوي قبل از سنگ شويي قرار داده ميشوند.
 

◄  اربيوم (Erbium):
اربيوم، در جدول تناوبي با نشان Er مشخص مي شود، داراي عدد اتمي 68 مي باشد. اربيوم، فلز کمياب خاکي لانتانيد و نقرهاي رنگي است که به همراه چندين عنصر کمياب ديگر در گادولينيت معدني در Ytterby واقع در سوئد وجود دارد

◄  تاريخچه:
اربيوم( Ytterbyيک شهردرسوئد)در سال 1843، توسط Carl Gustaf Mosander کشف گرديد. او ايتريا را از گادولينيت معدني و به سه صورت، به نامهاي ايتريا، اربيا و تربيا جدا نمود. او نام اين عنصر را از نام شهر Ytterby که مقادير زيادي ايتريا و اربيوم در آن وجود دارد، اقتباس کرد. اما در آن زمان، اربيا و تربيا را با هم اشتنباه کردند. بعد از 1860 آنچه که تربيامي شناختند، اربيا نامگذاري کرده و بعد از 1877 آنچه که اربيا ميدانستند تربيا ناميدند. سرانجامGeorge Urban و Charles James در سال 1905 مستقلا Er2O3 نسبتا خالص را جدا نمودند. تا قبل از سال 1934 زمانيکه، کلريد بدون آب را با بخار پتاسيم کاهش دادند، فلز خالص اربيوم بصورت قابل قبول تهيه نشده بود.

◄  پيدايش:
اين عنصر، همانند ساير عناصر خاکي کمياب هرگز در طبيعت بصورت عنصر آزاد وجود ندارد، اما همراه سنگ معدنهاي شن مونازيت يافت ميشوند. از نظر تاريخي، قبلا جداسازي عناصر خاکي کمياب از يکديگر بسيار مشکل و گران بود، اما روش توليد تبادل يوني که اواخر قرن بيستم ابداع گشت، به ميزان زيادي هزينه توليد کليه فلزات عناصر کمياب و ترکيبات شيميايي آنها را کاهش داد. منابع تجاري اصلي اربيوم از معادن xenotime و euxenite مي باشند. اربيوم، فلزي به شکل گرد است و خطر آتشزايي و انفجار دارد.

◄  خصوصيات توجه قابل:
فلزاربيوم خالص، عنصري سه ظرفيتي ،چکش خوار، نرم و در هوا تا حدي مقاوم است، بطوريکه به سرعت ساير فلزات کمياب اکسيده نمي شود. نمک آن به رنگ سرخ بوده، طيفهاي جذب مشخص و خاصي را در نور مرئي، فرابنفش و نزديک مادون قرمز بوجود مي آورد.
بجز اين موارد، اربيوم بيشترهمانند ساير فلزات خاکي کمياب است. سسکوئي، اکسيد آنerbiaناميده مي شود.خصوصيات اربيوم تا حدي توسط نوع و مقادير ناخالصي موجود تعيين ميگردد.اين عنصر فاقد هرگونه نقش بيولوژيکي شناخته شده اي است، اما برخي بر اين باورند که اربيوم موجب فعال شدن متابوليسم مي شود.

◄  کاربردها :
     •    اين عنصر، بيشتر بصورت فيلتر عکاسي بکار ميرود
     •    به علت انعطاف پذيري آن، بعنوان ماده اي افزودني در متالوژي مفيد است.
     •    بعنوان جذب کننده نوترون در فناوري هسته اي بکار ميرود.
     •     در تقويت کننده هاي فيبري، بعنوان يک نا خالص کننده مورد استفاده است.
     •     در صورت اضافه شدن به واناديم بصورت آلياژ، موجب کاهش سختي و بهبود کارکرد آن ميگردد.
     •    اکسيد اربيوم صورتي رنگ است، بنابراين گاهي اوقات بعنوان رنگ دهنده شيشه و پوشش لعاب چيني کاربرد دارد که اغلب از اين

          شيشه ها در ساخت عينکهاي آفتابي و جواهرات ارزان استفاده ميکنند.

◄  ايزوتوپ ها:
اربيوم بصورت طبيعي متشکل از 6 ايزوتوپ پايدارEr-170، Er-168، Er-166، Er-164
Er-162، Er167 مي باشد که فراوانترين آنها Er-166 فراواني طبيعي6/36% است. 

بازرگانی هیدروشیمی (زارعی ) - 09127241296

آدرس وب سایت : www.hydrochemistry.ir